Zenit in mei 2005
 Bij de voorplaat: Niet ons Melkwegstelsel siert de omslag van dit nummer, maar een melkwegstelsel, M108 namelijk. Deze welhaast professionele foto van dit stelsel in het sterrenbeeld Grote Beer is gemaakt door Karel Teuwen uit Turnhout (België). De opname kwam op 2 januari van dit jaar tot stand met een Celestron-14 telescoop (F/7) en een ST10 ccd-camera. Er is meer dan 6 uur belicht onder verre van ideale omstandigheden. Net als het Melkwegstelsel is M108 een spiraalstelsel, maar er zijn duidelijke verschillen: er is meer stof aanwezig en de centrale verdikking is veel kleiner. |
Gratis DVD: Hubble is jarig!
Omdat de Hubble Ruimtetelescoop in april 2005 vijftien jaar in de ruimte is, heeft de Europese Ruimtevaartorganisatie ESA een schitterende DVD uitgebracht met 83 minuten filmbeelden en nog een bonus van meer dan 60 minuten met talrijke extra's. Behalve een prestatie van de spectaculaire resultaten van deze ruimtetelescoop, is de DVD tevens een overzicht van de moderne sterrenkunde als geheel. Bij dit nummer van Zenit ontvangt u deze DVD gratis.
De DVD is ook los verkrijgbaar of samen met een fraai boek. Zie hier voor meer informatie.
212 Het Melkwegstelsel: kortstondig middelpunt van het heelal
Eddy Echternach
Dit nummer van Zenit heeft het Melkwegstelsel als thema. Natuurlijk komt daarin lang niet alles aan bod: daar zouden hele jaargangen voor nodig zijn. We beperken we ons tot een stukje geschiedenis, de bijzondere 'wegrensterren', de wolken gas die het Melkwegstelsel mogelijk uitstoot (en weer opvangt) en het onderzoek van de driedimensionale structuur van ons stelsel.
220 De genealogie van zware sterren
Tim de Zeeuw
Zware sterren ontstaan in groepjes, de zogeheten OB-associaties. De gezamenlijke zwaartekracht van de sterren is onvoldoende om de jonge sterrengroep bijeen te houden, zodat de associatie langzaam uit elkaar valt. Met behulp van de Hipparcos-satelliet zijn de OB-sterren in de zonsomgeving (afstanden tot 1500 lichtjaar) in kaart gebracht. De meeste van deze behoren tot een twaalftal associaties, maar er blijken ook OB-sterren te zijn die met opvallend hoge snelheid in hun eentje door het Melkwegstelsel bewegen. Uit nader onderzoek blijkt dat deze sterren ooit tot een associatie hebben behoord, en in sommige gevallen is het gelukt om de afkomst van deze sterren te achterhalen.
224 Eet de melkweg? Of ademt hij?
Hugo van Woerden
De melkweg is in feite het zijaanzicht van ons Melkwegstelsel, dat ongeveer honderd miljard sterren en vele wolken van gas en stof bevat. Uit onderzoek met radiotelescopen blijkt dat sommige van deze wolken nogal afwijkende bewegingen hebben: ze worden door ons stelsel uitgestoten of vallen er juist naartoe...
234 Gaia: de melkweg in drie dimensies
Jos de Bruijne
Op 1 januari 2019 verstrijkt de houdbaarheid van vrijwel alle sterrenkundige leerboeken. Op deze datum, zo is de huidige planning, zullen namelijk de meetgegevens van de Gaia-satelliet aan Europese wetenschappers beschikbaar worden gesteld. Deze gegevens bestaan uit de driedimensionale posities en bewegingen en de helderheden van de één miljard helderste sterren aan de hemel. Waarschijnlijkheid zullen de gegevens veel vakgebieden in de sterrenkunde op hun kop zetten.
Verder in dit nummer:
231 Korte berichten
Met onder meer:
- De Observatie van Govert Schilling
- Kosmic Relief
240 Wolkenindeling op zijn retour
244 Twee ruimteonderzoekers
246 Amateurs Actief: komeet Machholz
252 Het weer in maart
254 Sterrenhemel
256 Agenda
258 Sterretjes